Lão hóa da: nguyên nhân, dấu hiệu, cách chống

Lão hóa da cũng như quá trình lão hóa cơ thể là thứ gì đó tất yếu. 

Chúng ta hay nói chống lão hóa da. Thực ra chúng ta không thể chống lại quá trình này. 

Thứ chúng ta có thể làm được: 

Kìm hãm quá trình này và cố gắng sự trẻ trung trong nhiều năm. 

Bài viết hôm nay, Nhịp Đập Sức Khỏe sẽ bàn luận sâu hơn về chủ đề lão hóa da. 

Cụ thể, sau khi đọc xong bài viết bạn sẽ biết được: 

  • Nguyên nhân nào dẫn tới quá trình lão hóa da
  • Những dấu hiệu nào báo hiệu quá trình lão hóa da đang bắt đầu xảy ra (càng xử lý sớm thì càng hiệu quả)
  • Ăn gì để chống lão hóa da (đọc thêm Ở ĐÂY)
  • Một vài lời khuyên hữu ích về cách chống lão hóa da.

Nào chúng ta cùng bắt đầu.

Đọc thêm: Kem chống lão hóa nào tốt hiện nay?

lão hóa da

Nguyên nhân lão hóa da

Đây là top 10 nguyên nhân gây ra lão hóa da sớm.

Mặt trời

Khi nói về nguyên nhân lão hóa da, ánh nắng mặt trời luôn là nguyên nhân đầu bảng.

Nó chính là thủ phạm gây ra nếp nhăn, các đốm lão hóa da, giảm độ đàn hồi của da.

Nó làm cho làm da của bạn chảy xệ, thiếu sức sống.

Thực tế 70% quá trình lão hóa da tùy thuộc vào lượng ánh sáng mặt trời mà da của bạn tiếp xúc trong cuộc đời.

Bức xạ mặt trời đẩy nhanh quá trình phá hủy các sợi collagen trong da thông qua quá trình oxy hóa.

Các sợi collagen là yếu tố duy trì độ mềm mại cho làn da bây giờ trở nên khô cứng và đứt gãy. Hậu quả là cấu trúc cơ bản của chúng đã bị phá hủy.

Hiện tượng này còn được gọi tổn hại elastin do ánh nắng mặt trời (solar elastosis). 

Quá trình oxy hóa cũng làm phá hủy vật liệu di truyền trong tế bào da và gây ra sự phân chia tế bào bất thường.

Do vậy bức xạ mặt trời sẽ làm tăng tổn thương da ác tính, và dĩ nhiên làm cho da trở nên xù xì, thô ráp và nhăn nheo.

Bên cạnh đó, tiếp xúc lâu với ánh nắng mặt trời sẽ làm phá hủy các tuyến bã nhờn và gây ra tình trạng da khô và mẫn cảm.

Hút thuốc

Hút thuốc gây ra những nếp nhăn sớm, điển hình ở vùng da mỏng chẳng hạn như khóe mắt hay trên môi.

Những nếp nhăn này có thể xuất hiện sớm 10-15 năm trước khi chúng xuất hiện ở những người không hút thuốc.

Vậy lý do nào mà hút thuốc lại gây ra nếp nhăn?

Hóa ra thủ phạm nằm ở lượng vitamin C trong máu bị sụt giảm khi bạn hút thuốc.

Trung bình lượng Vitamin C này thấp hơn 60% so với mức Vitmamin C trong máu những người không hút thuốc.

Bạn cần biết rằng:

Vitmain C là thành phần then chốt trong việc sản sinh sợi collagen.

Còn collagen lại chịu trách nhiệm đảm bảo cho một làn da tươi trẻ và đầy sức sống.

Một chế độ ăn nghèo protein nhưng lại giàu carbohydrate đơn giản

Một chế độ ăn nhiều đường đơn giản và đồ ngọt gây ra mô liên kết của da trở nên khô cứng và mất đi độ đàn hồi.

Mặt khác, protein hoàn chỉnh lại quan trọng với sản sinh cấu trúc protein. Điều này quan trọng để bạn có một làn da tươi trẻ.

Một chế độ ăn nghèo nàn hoa quả và rau xanh

Hoa quả và rau là nguồn chính của các chất chống oxy hóa trong dinh dưỡng hàng ngày của chúng ta.

Ánh nắng mặt trời, khói thuốc, các bệnh mạn tính và ô nhiễm môi trường làm tăng quá trình oxy hóa từ đó làm dẫn tới tổn thương trong cơ thể.

Rau và hoa quả chứa nhiều chất chống oxy hóa như lycopene, beta-carotenne vân vân.

Các chất chống oxy hóa này sẽ thâm nhập vào tầng sâu của da (biểu bì) và trung hòa tổn thương oxy hóa do tiếp xúc lâu với ánh nắng mặt trời.

Di truyền

Cơ thể chúng ta vốn có khả năng tạo ra enzym hoạt động như những chất chống oxy hóa.

Bên cạnh đó nó cũng có khả năng sửa chữa những tổn thương DNA, mã di truyền có mặt trong tất cả tế bào.

Những tổn thương đối với mã di truyền xảy ra như là sự tất yếu của quá trình lão hóa da.

Chính các enzym chống oxy hóa sản sinh trong cơ thể sẽ chịu trách nhiệm sửa chữa hiệu quả những tổn thương như vậy.

Tuy nhiên, khả năng sửa chữa tổn thương di truyền và số lượng chất chống oxy hóa sản sinh trong cơ thể chúng ta lại do bộ gen của chúng ta quy định.

Do vậy bố mẹ của chúng ta cũng có ảnh hưởng đến mức độ hủy hoại gây ra cho làn da trong quá trình lão hóa.

Stress

Chắc bạn cũng biết stress không tốt tẹo lại.

Nhưng nó nguy hiểm hơn bạn tưởng tượng đấy.

Stress kéo dài sẽ tăng tiết hormone stress chẳng hạn như cortisol và adrenaline.

Những hormone này sẽ thúc đẩy nhiều quá trình lão hóa bao gồm ngăn chặn tổng hợp các mô liên kết, sự chảy xệ của da mặt, cùng với quá trình loãng xương.

Thói quen biểu cảm trên khuôn mặt

Một vài người có thói quen nói chuyện kèm với biểu cảm trên khuôn mặt.

Việc sử dụng cơ mặt quá mức có thể dẫn tới các nếp nhăn trên khuôn mặt. Và điều này làm cho chúng ta già trước tuổi.

Ví dụ, việc cau mày lặp đi lặp lại có thể dẫn tới nếp nhăn trên lông mày. Những nếp nhăn trên trán có thể rõ ràng hơn thậm chí khi bạn ở độ tuổi đôi mươi.

Thiếu ngủ

Trong giai đoạn ngủ sâu, tuyến yên trong não sẽ tiết ra hormone tăng trưởng.

Một giấc ngủ ngon vào buổi tối thực sự là một trong vài thời điểm trong ngày mà hormone tăng trưởng này được tiết ở người trưởng thành.

Các hormone này có vai trò quan trọng trong việc duy trì sự tái sinh của các mô trong cơ thể bao gồm mô da.

Thiếu ngủ kéo dài sẽ thể hiện rõ rệt trên da. Dĩ nhiên điều này sẽ làm đẩy nhanh quá trình lão hóa cũng như nhiều vấn đề sức khỏe khác.

Rượu

Lạm dụng rượu có thể dẫn tới những hủy hoại trong kết cấu da và màu sắc.

Thêm vào đó rượu cũng có ảnh hưởng tới hốc mắt.

Uống nhiều rượu có thể gây ra bọng mắt và ảnh hưởng đến da do sự tích lũy của các độc tốc ở các tầng sâu bên trong da.

Nó cũng gây nên mẩn đỏ ở cằm và sống mũi.

Trầm cảm

Cảm giác buồn bã và mất hi vọng được cho là nguyên nhân của sự rút ngắn điểm cuối nhiễm sắc thể.

Đây là cấu trúc nằm trong tất cả các tế bào ở cơ thể. Sự rút ngắn điểm cuối nhiễm sắc thể sẽ ảnh hưởng tới DNA ở tất cả các tế bào.

Cụ thể, nó làm dừng sự phân chia tế bào và dẫn tới các tế bào chết sớm. Quá trình này thường xảy ra ở các mô có tốc độ phân chia nhanh, như mô da và tóc.

Trầm cảm cũng dẫn tới tăng các hormone stress và được đi kèm với rối loạn giấc ngủ, mất trí nhớ tạm thời và dinh dưỡng kém. Đây đều là những yếu tố đẩy nhanh quá trình lão hóa.

Dấu hiệu lão hóa da

Phát hiện những dấu hiệu lão hóa sớm cũng là cách để chống lão hóa da hiệu quả. 

Dưới đây là 10 dấu hiệu lão hóa da bạn cần biết.

Vết chân chim

Vết chân chim là những vết hằn ở đuôi mắt. Nó là một trong những dấu hiệu đầu tiên của lão hóa. 

Chúng thường bắt đầu ở độ tuổi 20 và trở nên rõ hơn theo tuổi tác.

Khi quá trình sản sinh collagen và elastin giảm sút đi theo thời gian, vùng da mềm xung quanh mắt có xu hướng hình thành các đường nhỏ rất nhanh.

Tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời cũng là nguyên nhân quan trọng góp phần tạo nên vết chân chim.

Những nguyên nhân khác gây nên vết chân chim là hút thuốc, môi trường ô nhiễm, thói quen nheo mắt hay cau mày.

  Cách xử lý:

  • Nhẹ nhàng sử dụng dầu vitamin E mát xa xung quanh mắt một vài phút, hai lần mỗi ngày. Nếu bạn không có dầu vitamin E, bạn có thể lấy chất lỏng từ một vài viên nang vitamin E để thay thế. 
  • Ngoài ra, bạn có thể bôi gel lô hội xung quanh mắt trước khi đi ngủ mỗi ngày. 

Nếp nhăn

Nếp nhăn là những nếp gần hay vết hằn (fine lines) hình thành trên da khi bạn già đi. 

Nó là dấu hiện quan trọng của quá trình lão hóa tự nhiên. Nó thường bắt đầu xuất hiện sau tuổi 25.

Nếp nhăn khá phổ biến trên mặt, cổ, mu bàn tay, và cùi chỏ.

Vì collagen và elastin trở nên yếu đi theo tuổi tác, làn da không thể duy trì vẻ ngoài mịn màng, đầy đặn và trẻ trung. 

Ngoài lão hóa, các nếp nhăn xuất hiện sớm có thể do các yếu tố sau gây ra: tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời hoặc môi trường khắc nghiệt, hút thuốc, căng thẳng, giảm cân đột ngột và di truyền. 

Cách xử lý:

  • Mát xa hàng ngày vùng da bị ảnh hưởng với dầu oliu hay dầu dừa có thể làm giảm nếp nhăn một cách hiệu quả. Vì những dầu này giữ da ẩm và tái tạo các tế bào da. 
  • Ngoài ra, bạn có thể sử dụng mặt nạ chuối chín, đu đủ hoặc bơ ít nhất 30 phút, sau đó rửa sách với nước ấm. Làm như vậy 2 đến 3 lần một tuần.  

Da khô

Làn da ẩm ướt của bạn có thể đột ngột bắt đầu có cảm giác khô và thô ráp. Đây có thể là dấu hiệu lão hóa da. 

Khi bạn già, da của bạn không sản sinh đủ dầu tự nhiên để giữ cho nó mềm và dẻo dai. Điều này làm cho các tầng của da trên trở nên khô.

Cùng với tuổi tác tốc độ làm mới của tế bào da cũng giảm đi.

Ngoài lão hóa, có nhiều yếu tố khác góp phần làm cho da khô bao gồm: mất nước, tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời, sử dụng xà phòng quá nhiều, không khí khô, tắm nước nóng, hút thuốc, và căng thẳng. 

Hàng ngày, bạn có thể sử dụng các phương pháp chữa trị sau để chống lại da khô:

  • Khoảng 30 phút trước khi tắm, chà xát một ít dầu oliu lên da của bạn và bắt đầu mát xa nhẹ. Đi tắm, và sau đó sử dụng kem dưỡng ẩm. 

Da chảy xệ

Một dấu hiệu nổi bật của lão hóa da là da chảy xệ. Nguyên nhân là do da mất tính đàn hồi theo tuổi tác. 

Ngoài ra, da cũng mất một số thành phần có tác dụng dưỡng ẩm, điều này cũng góp phần làm cho chảy xệ.

Khi bạn trẻ da bạn vẫn còn mềm mại và dẻo dai do các mô liên kết mạnh mẽ, collage và elastin.

Nhưng khi già đi những mô này trở nên yếu đi và bị hủy hoại.

Những yếu tố khác góp phần làm cho da chảy xệ bao gồm tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời, hút thuốc, uống quá nhiều rượu bia, thay đổi cân nặng thường xuyên, chế độ ăn uống nghèo nàn, sử dụng sản phẩm chăm sóc da không với phù kiểu da của bạn, mất nước và sử dụng các hóa chất độc hại cho da. 

Cách xử lý da chảy xệ:

  • Mặt nạ lòng trắng trứng là một trong những cách điều trị tốt nhất cho vấn đề da chảy xệ. Thêm một muỗng canh sữa chua vào 1 lòng trắng trứng và đánh đều lên. Bôi hỗn hợp lên da mặt và cổ. Để như vậy trong vòng 20 đến 30 phút trước khi rửa sạch. Làm như vậy 2 hoặc 3 lần một tuần. 
  • Định kỳ mát xa da mặt với dầu oliu hoặc dầu dừa cũng giúp siết chặt da để giúp nó trở nên săn chắc và mịn màng. 

Đốm lão hóa và tông da đổi màu

Tông da đổi màu hay tăng sắc tố da có thể do rất nhiều yếu tố gây ra.

Tuổi tác tăng lên chỉ là một trong số chúng. 

Sự thay đổi hormone khi bạn già đi có thể dẫn tới tăng sản sinh melanin quá mức. Điều này làm cho một số vùng da của bạn trở nên sẫm màu hơn.

Ngoài tuổi tác, tiếp xúc ánh nắng mặt trời, tổn thương da hoặc vết bỏng, căng thẳng tinh thần hay tiếp xúc với một số hóa chất có thể gây ra tăng sắc tố da. 

Tăng sắc tố da và các đốm thâm do tuổi tác thường nhìn thấy trên mặt, cánh tay, lưng và bàn tay.

Cách xử lý đốm lão hóa và tăng sắc tố da:

  • Sử dụng bông gòn để chà xát ít nước chanh tươi lên da của bạn. Để nguyên trong vòng 10 đến 15 phút, sau đó rửa sạch. Làm như vậy 2 lần hàng ngày. 
  • Ngoài ra, trước khi đi ngủ, sử dụng gel lô hội lên vùng da bị tăng sắc tố và giữ nguyên qua đêm. Sáng hôm sau rửa sạch. 
  • Bảo vệ da của bạn khỏi ánh nắng mặt trời bằng kem chống nắng tốt có thể tạo nên sự khác biệt lớn. 

Cổ gà tây

Lão hóa cũng để lại dấu vết trên cổ của bạn. Da trên cổ thường mỏng hơn da ở các khu vực khác của cơ thể.

Điều này làm cho nó mất đi độ đàn hồi nhanh hơn khi lão hóa và hình thành nên "cổ gà tây" - ám chỉ vùng da ở cổ trên mềm và chảy xệ như con gà tây. 

Ngoài quá trình lão hóa tự nhiên, sự thay đổi về trọng lượng, tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, và thậm chí cả di truyền có thể gây nên tình trạng cổ gà tây. 

Cách xử lý vấn để cổ gà tây: 

  • Để ngăn ngừa cổ gà tây, sử kem dưỡng ẩm có chất lượng tốt lên vùng da cổ hàng ngày. 
  • Sản phẩm quan trọng tiếp theo để sử dụng cho vùng cổ là kem chống nắng với SPF 30 hoặc cao hơn

Quầng thâm dưới mắt

Một dấu hiệu sớm khác của lão hóa có thể nhìn thấy được ở xung quanh mắt.

Vùng da nhạy cảm dưới mắt của bạn cực kỳ mỏng manh và trở nên dày hơn theo tuổi tác.

Ngoài ra, mất chất béo và collagen do lão hóa làm cho da trở nên mờ đi, dẫn tới mạch máu dưới da trông rõ hơn. 

Sự thay đổi kết cấu cùng với việc sản sinh collage nghèo nàn dẫn tới các quầng thâm dưới mắt. Chúng làm cho bạn trở nên già đi so với tuổi thực sự của mình. 

Đồng thời, di truyền, tiếp xúc ánh nắng mặt trời, ô nhiễm và thiếu ngủ có thể dẫn tới quầng thâm dưới mắt. 

Cách trị quầng thâm dưới mắt: 

  • Trước khi đi ngủ dùng một ít dầu hạnh nhân và bơ hạt mỡ trên các quầng thâm và mát xa nhẹ nhàng
  • Bạn cũng có thể ngâm miến dán vùng mắt (eye pad) trong nước hoa hồng và đặt chúng lên vùng mi mắt khép kín của bạn khoảng 15 phút, hai lần mỗi ngày. 

Lỗ chân lông to

Lỗ chân lông là lỗ nhỏ trên bề mặt da có xu hướng trở nên to hơn và rõ hơn theo tuổi. 

Trong khi lỗ chân lông nhỏ hơn và chặt hơn có thể làm cho làn da của bạn trông trẻ trung đầy sức sống, lỗ chân lông to lại làm cho làn da trông già đi.

Khi bạn già đi và việc sản sinh collagen giảm sút, dẫn tới lỗ chân lông trở nên mất tính đàn hồi và mở rộng. 

Ngoài tuổi tác, tiếp xúc với ánh nắng mặt trời kéo dài, di truyền, căng thẳng và chăm sóc da kém cũng góp phần làm cho lỗ chân lông lớn.

Cách trị lỗ chân lông to trên da mặt: 

  • Đá giúp làm cho các lỗ chân lông co lại do hiệu quả siết chặt da của nó. Bạn có thể sử dụng tấm vải bọc vài cục đá và chà xát lên vùng da bị ảnh hưởng trong vòng 5 phút, một vài lần trong ngày. 
  •  Ngoài ra, bạn có thể sử dụng dấm táo pha loãng (pha loãng nó với ít nước) lên da của bạn để làm giảm lỗ chân lông to và khôi phục cân bằng độ PH. Làm như vậy 2 hoặc 3 lần một tuần. 

Mi mắt rũ xuống

Mi mắt rũ xuống khi mép của mi mắt trên rơi xuống ở vị trí thấp hơn thường lệ. 

Thỉnh thoảng rủ mi mắt có thể che đi con người thậm chí làm cản trở tầm nhìn của bạn. 

Vấn đề này chủ yếu do vùng da xung quanh mắt mất đi độ đàn hồi của nó. Do vậy nó không thể giữ trọng lượng tăng lên của mô da mi mắt.

Ngoài lão hóa, các nguyên nhân khác bao gồm dị ứng, tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, rối loạn chức năng tuyến giáp, mệt mỏi. 

Cách trị mi mắt rũ xuống:

  • Nhẹ nhàng mát xa xung quanh mắt có thể giúp cải thiện tuần hoàn máu từ đó giảm mi mắt rũ xuống. Khi mát xa, hãy sử dụng một vài giọt dầu oliu và dầu dừa. Làm như vậy hàng ngày vào buổi tối trước khi ngủ. 
  • Ngoài ra, để bảo vệ đôi mắt của bạn và vùng da xung quanh khỏi những tinh bức xạ nguy hiểm từ ánh nắng mặt trời, hãy đội mũ và đeo kính râm chất lượng tốt. 

Bọng mắt

Khóc quá nhiều, uống nhiều rượu bia, thiếu ngủ và một vài phản ứng dị ứng có làm cho mắt phồng lên một hoặc hai ngày. Nhưng nếu bạn có bọng mắt lâu dài, nó là dấu hiệu rõ ràng của lão hóa. 

Da dưới mắt rất mỏng manh và phản ánh bất cứ thay đổi nhỏ nào có thể xảy ra khi bạn già đi. Điều này có thể làm cho bọng mắt trở nên nổi bật hơn.

Cùng lúc đó, các mô ở mí mắt yếu đi theo tuổi, có thể gây ra bọng mắt.

Cách trị bọng mắt bằng phương pháp tự nhiên: 

  • Đặt miếng dưa leo dày trên mi mắt từ 10 đến 15 phút một vài lần mỗi ngày có thể làm giảm bọng mắt. Bạn có thể ướp lạnh dưa leo trong tủ lạnh khoảng 30 phút trước khi sử dụng. 
  • Đừng chà xát mắt của bạn quá mạnh. Hãy nhẹ nhàng nhất có thể. 
  • Giảm lượng muối và rượu, vì những thứ này có thể dẫn tới giữ nước và làm tăng sự phồng lên. 

Cách chống lão hóa da

Một vài lời khuyên giúp bạn chống lão hóa da hiệu quả

  • Sử dụng kem chống nắng hàng ngày và hạn chế thời gian bạn tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời. Tiếp xúc với ánh nắng mặt trời làm tăng nhanh quá trình lão hóa da. 
  • Giữ ẩm thường xuyên vì da khô dễ bị nếp nhăn
  • Đừng đi ngủ mà không loại bỏ son phấn trang điểm của bạn đầu tiên. 
  • Rửa mặt hai lần một ngày và sau khi ra nhiều mồ hôi
  • Tẩy da chết mỗi tuần để loại bỏ các tế bào chết làm cho da trở nên mờ đục và già nua
  • Ăn thực phẩm giàu protein và can xi vì chúng quan trọng đối với sức khỏe da và tóc
  • Cần giảm thực phẩm có đường và đã qua xử lý. 
  • Uống nhiều nước mỗi ngày để giữ cho da của bạn mềm mại và dẻo dai
  • Ngủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm. Khi bạn ngủ, cơ thể bạn sẽ hồi phục và trẻ hóa bản thân
  • Dừng hút thuốc vì nó làm tăng quá trình lão hóa
  • Tránh sử dụng các sản phẩm chăm sóc da có chứa các hóa chất độc hai có thể gây kích ứng và hủy hoại da của bạn
  • Chọn sản phẩm chăm sóc da tóc có nguồn gốc tự nhiên và thảo dược
  • Tránh bơi ở các bể bơi có độ clo cao vì nó có thể gây kích ứng da và tóc
  • Đừng tắm nước nóng quá lâu. Nó sẽ lấy đi lớp da dầu và làm cho da trở nên khô ráp. 
  • Không sử dụng giường thuộc da và các thiết bị thuộc da khác trong nhà
  • Tránh các biểu hiện trên khuôn mặt lặp đi lặp lại như nhăn trán cau mày. 
  • Uống ít rượu, vì nó làm cho cơ thể mất nước
  • Tập thể dục hàng ngày để cải thiện tuần hoàn và sức khỏe làn da của bạn

  Lycium Serum Nhật Bản

lycium serum nhật bản

Lycium Serum là huyết thanh ngăn ngừa lão hóa của công ty Sojilabs Nhật Bản. Sản phẩm sản xuất tại Hàn Quốc. 

Sản phẩm này rất được yêu chuộng tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Indonesia…. 

Tác dụng của sản phẩm: 

  • Ngăn ngừa lão hóa, giảm nếp nhăn
  • Làm mờ các vết thâm nám, tàn nhang, đồi mồi
  • Dưỡng ẩm cho da
  • Phục hồi và tái tạo da.

Sản phẩm có độ lành tính cao vì thành phần của sản phẩm hoàn toàn thiên nhiên. 

Cụ thể, thành phần chính gồm: 

  • Trái Goji: chứa nhiều vitamin, axit amin và hàm lượng sắt cao, có tác dụng kích thích sản sinh collagen, dưỡng ẩm cũng như ngăn ngừa lão hóa da
  • Tảo Rubens: chứa nhiều dưỡng chất chống lão hóa, phục hồi làn da đang bị tổn thương
  • Collagen: giúp làn da trở nên săn chắc
  • Rêu Ireland: tăng cường dưỡng ẩm cho da, giúp da trở nên mềm mại, cũng như bảo vệ da khỏi tác nhân có hại bên ngoài. 
  • San hô: giúp da săn chắc, khỏe mạnh đồng thời cũng có tác dụng bảo vệ da.

Để tìm hiểu thêm về sản phẩm, bạn click nút bên dưới. Để lại thông tin liên hệ. Chuyên gia tư vấn sẽ nhanh chóng gọi lại cho bạn.